Paardentableau in de hal van het Haarlemse provinciekantoor
De omzwervingen van het Paardentableau
In 1975 werd een begin gemaakt met de afbraak van een aantal panden aan het Houtplein als onderdeel van een groter stadsvernieuwingsproject. Voor het goede doel - een nieuw provinciekantoor - werden in de loop van de tijd de laatste oude panden neergehaald. Alleen restaurant Napoli bleef gespaard. Door een alerte kunstliefhebber werd het Paardentableau, dat de gevel van de Eerste Haarlemse Rijtuigmaatschappij van 1911 gesierd had, tijdig gered en ondergebracht in een depot.
Bij de opening van het eerste Provinciehuis aan het Houtplein werd het teruggebracht en geplaatst in een gevel aan de Wielmakershof, de passage die de Wagenmakerslaan verbond met het Houtplein. Daar mocht het tot 2011 rustig verblijven.
Maar de provincie was na een aantal jaren tot de conclusie gekomen dat ook dit gebouw niet voldeed aan de eisen van 'toekomstbestendigheid'. De opdracht mondde uit in een geheel nieuw ontwerp dat in de jaren 2010 - 2013 tot stand kwam.
Voor het nieuwe gebouw was essentieel dat er in de cour meer ruimte kwam voor de noodzakelijke voorzieningen. Helaas moest de onderdoorgang, de Wielmakershof, daaraan opgeofferd worden. Of daar ooit een vergunning voor afgegeven is, vraag ik me af; maar gedane zaken nemen geen keer en daarom zand erover!
Gelukkig zag men wederom tijdig in, dat het Paardentableau behouden moest blijven. Het werd zorgvuldig van de muur verwijderd en enkele jaren lang in het depot ondergebracht.
Bij de opening van het eerste Provinciehuis aan het Houtplein werd het teruggebracht en geplaatst in een gevel aan de Wielmakershof, de passage die de Wagenmakerslaan verbond met het Houtplein. Daar mocht het tot 2011 rustig verblijven.
Maar de provincie was na een aantal jaren tot de conclusie gekomen dat ook dit gebouw niet voldeed aan de eisen van 'toekomstbestendigheid'. De opdracht mondde uit in een geheel nieuw ontwerp dat in de jaren 2010 - 2013 tot stand kwam.
Voor het nieuwe gebouw was essentieel dat er in de cour meer ruimte kwam voor de noodzakelijke voorzieningen. Helaas moest de onderdoorgang, de Wielmakershof, daaraan opgeofferd worden. Of daar ooit een vergunning voor afgegeven is, vraag ik me af; maar gedane zaken nemen geen keer en daarom zand erover!
Gelukkig zag men wederom tijdig in, dat het Paardentableau behouden moest blijven. Het werd zorgvuldig van de muur verwijderd en enkele jaren lang in het depot ondergebracht.
In 1984 hing het paardentableau aan de gevel van Houtplein 21 (Foto NHA)
Op 25 augustus 2011 kreeg de redactie van Wijkkrant Welgelegen een telefoontje van het bouwbedrijf. Het kunstwerk werd uit de Wielmakershof weggehaald om in het depot opgeslagen te worden. Een mooi moment voor een fotoreportage.
Het tableau kwam ongeschonden onder de beschermende bekisting vandaan. Daarna maakten de mannen van de sloopploeg met een zware drilboor (zonder handschoenen aan!) gaten onder de plaquette waar de ophijsstroppen doorheen gehaald werden. Aan de grijparm van een klein mobiel hijstoestel op rupsbanden zweefden de paarden even later door de lucht. De toeschouwers hielden hun adem in. Keurig belandden de betonnen dieren op een verrijdbare stellage. Voorzien van beschermingsmateriaal verdween het kunstwerk vervolgens naar een veilige plek.
In de loop van 2013 werd het in alle stilte teruggeplaatst in de hal van het geheel vernieuwde kantoorgebouw.
In de loop van 2013 werd het in alle stilte teruggeplaatst in de hal van het geheel vernieuwde kantoorgebouw.
2011
Na restauratie 2013
Over de kunstenaar
Louis Vreugde (1868 - 1936) kwam uit een familie van houtsnijders en meubelmakers. Het sprak voor hem dus vanzelf om zich te bekwamen in het beeldhouwvak.
Toen hij zijn opleiding had afgerond, ging hij aan de slag bij een atelier voor kerkelijke beeldhouwkunst in Haarlem. Na een aantal omzwervingen vestigde hij zich als daar wederom als vrij kunstenaar. Hij verwierf veel opdrachten voor het maken van bijvoorbeeld (graf)monumenten en geveldecoraties. Zijn grafmonument uit 1906 bijvoorbeeld bracht het tot rijksmonument en staat nog steeds op een begraafplaats in Den Bosch.
Vanaf 1916 werkte hij met een aantal collega's aan het Koloniaal Instituut te Amsterdam (later: Koninklijk Instituut voor de Tropen). Het gebouw omvat een zeer groot aantal ornamenten van hun hand zoals reliëfs, beelden, kapitelen en friezen. Sindsdien bleef zijn orderportefeuille steeds goed gevuld.
Louis Vreugde (1868 - 1936) kwam uit een familie van houtsnijders en meubelmakers. Het sprak voor hem dus vanzelf om zich te bekwamen in het beeldhouwvak.
Toen hij zijn opleiding had afgerond, ging hij aan de slag bij een atelier voor kerkelijke beeldhouwkunst in Haarlem. Na een aantal omzwervingen vestigde hij zich als daar wederom als vrij kunstenaar. Hij verwierf veel opdrachten voor het maken van bijvoorbeeld (graf)monumenten en geveldecoraties. Zijn grafmonument uit 1906 bijvoorbeeld bracht het tot rijksmonument en staat nog steeds op een begraafplaats in Den Bosch.
Vanaf 1916 werkte hij met een aantal collega's aan het Koloniaal Instituut te Amsterdam (later: Koninklijk Instituut voor de Tropen). Het gebouw omvat een zeer groot aantal ornamenten van hun hand zoals reliëfs, beelden, kapitelen en friezen. Sindsdien bleef zijn orderportefeuille steeds goed gevuld.
Het Paardentableau dateert dus al van 1911; de paarden, de bespanning en de hoofdstellen heeft hij zeer natuurgetrouw en uiterst gedetailleerd kunnen weergeven, zoals u bij nadere beschouwing zelf kunt constateren.
Eén van zijn andere scheppingen, de De Genestetbank, is nog te zien aan de Brederodelaan in Bloemendaal.
Tip
De bus gemist bij de halte Houtplein? Neemt u dan even de moeite om het Paardentableau in al zijn schoonheid te bewonderen.
Annemarie Broek
Tip
De bus gemist bij de halte Houtplein? Neemt u dan even de moeite om het Paardentableau in al zijn schoonheid te bewonderen.
Annemarie Broek